NASI CZŁONKOWIE - WIELKI GOŚCINIEC LITEWSKI

logo WGL 01aProdukt sieciowy, a jak inni wolą szlak turystyczny - Wielki Gościniec Litewski - sięga daleko poza granice Mazowsza. Świetnie wykorzystuje możliwości współpracy samorządów, jednostek kultury, stowarzyszeń, lokalnych grup działania oraz prywatnych przedsiębiorców i osób fizycznych. To modelowy przykład współpracy przy komercjalizacji produktu turystycznego, gdzie miemały wkład należał do Mazowieckiej Regionalnej Organizacji Turystycznej.  


Pomysłodawczynią Wielkiego Gościńca Litewskiego jest Marszałek Senatu RP - pani Maria Koc. Początki przedsięwzięcia sięgają sierpnia 2012 roku. Po kilku latach działań Wielki Gościniec Litewski okrzepł i daje uczestnikom fanatastyczne efekty. Wspólnie realizowane na szlaku wydarzenia jak np. Turniej Miast - 14 maja, Międzynarodowy Turniej Smaków - 18/19 czerwca czy Turniej Rycerski na Zamku w Liwie - 13/14 sierpnia są doskonałymi "okrętami flagowymi" promującymi przedsięwzięcie. Najlepszym wyznacznikiem sukcesu jest fakt, że aktualnie współpracuje ze sobą aż 48 podmiotów i osób fizycznych a do współtworzenia projektu zgłaszają się kolejni chętni.

A teraz nieco historii, którą z powodzeniem wykorzystano jako osnowę projektu.
Czasy świetności Gościńca przypadają na przełom XVII i XVIII wieku. Podróżowanie stało się modne, a sprzyjało mu również wynalezienie dyliżansu, dzięki któremu podniósł się znacznie komfort podróży. Ludzie przemieszczali się nie tylko w interesach, ale też z ciekawości świata i w poszukiwaniu przygód. Dalekie wyprawy stały się nieodłącznym elementem dobrego wykształcenia i wychowania każdego młodego człowieka z dobrej rodziny. Kiedy za czasów saskich powstała regularna poczta królewska, gościniec stał się jednym z najważniejszych traktów Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Poczta zapewniała nie tylko przewóz listów i przesyłek, ale także przewóz pasażerów. Ujednolicone przepisy nakładały na poszczególne miasta obowiązek prowadzenia stacji pocztowych o dość wysokim standardzie.

Takie właśnie stacje po stronie podlaskiej funkcjonowały m.in. w Węgrowie, Sokołowie Podlaskim, Grannem (przy przeprawie przez Bug), Bielsku Podlaskim, Białymstoku. Zachowały się liczne opisy podróży Wielkim Gościńcem Litewskim z tamtych czasów.

Jeden z najciekawszych należy do Georga Forstera, uczestnika wyprawy Jamesa Cooka. Kiedy Europa pasjonowała się dziennikami Forstera z podróży dookoła świata, on sam przemierzał drogę z Warszawy do Wilna i ze szczerym zainteresowaniem opisywał mijane miejscowości. Wiele miejsca poświęcił miastu Sokołów Podlaski, gdzie zatrzymał się na krótki odpoczynek. Miasteczko opisał jako ładne i czyste. Poczta ze swoim wystrojem, gościnnością i dobrą kuchnią wywarła na słynnym podróżniku wyjątkowe wrażenie. Zdziwiły go zwłaszcza oryginalne sztychy na ścianach, które przenosiły gości w dalekie i egzotyczne strony, a świadczyły o ogromnej fantazji właściciela stacji.

 

Jadąca do Wilna w interesach hrabina Byszewska zwróciła szczególną uwagę na Węgrów. Oceniała piękno zabytków, zainteresowała się tajemnym lustrem Mistrza Twardowskiego. Inni podziwili Białystok, który pod rządami Jana Klemensa Branickiego określany był „Wersalem Wschodu”. Wszystkich, którzy wyjeżdżali z Warszawy i docierali do stacji końcowej zachwyca Wilno. Dzienniki podróży z tamtych czasów, zwane żurnalami, pełne są takich opisów.

W XIX wieku, po upowszechnieniu komunikacji kolejowej Wielki Gościniec Litewski stracił na znaczeniu. Ludzie nadal nim podróżowali, jednak lata świetności szlak miał już za sobą. Z połowy dziewiętnastego stulecia zachowała się jednak niezwykle ciekawa relacja z wyprawy gościńcem Józefa Grajnerta. Ten etnograf i historyk szczególnie wiele miejsca poświęca opisowi Węgrowa, Sokołowa Podlaskiego i terenów nadbużańskich. Co najciekawsze Grajnert zwraca szczególną uwagę na zmieniający się nagle, na tak krótkim przecież odcinku drogi, krajobraz kulturowy. Węgrów, bardziej zachodni, ciążący ku stołecznemu Mazowszu i okolice Sokołowa Podlaskiego, zwłaszcza te w kierunku Bugu, typowo wschodnie ze swoimi cerkiewkami, wioskami bojarskimi, śpiewną mową i tęsknym krajobrazem. Gdzieś pomiędzy Węgrowem a Sokołowem człowiek przekracza jakby niewidzialną granicę i przenosi się do krainy wiodącej prosto na dalekie Kresy.

W taką właśnie podróż Wielkim Gościńcem Litewskim, pragniemy zabrać współczesnych turystów. To podróż w poszukiwaniu dawnej wielokulturowej Rzeczypospolitej Obojga Narodów, wiodąca przez mało znane, ale jakże urokliwe miasta i okolice. To podróż na Wschód, którego specyfika daje się poznać i odczuć już kilkadziesiąt kilometrów od Warszawy. Pomysł wytyczenia szlaku turystycznego wzdłuż dawnego Wielkiego Gościńca Litewskiego zrodził się niedawno, ale już zyskał wielu zwolenników. Zyskał też akceptację Mazowieckiego Urzędu Marszałkowskiego, który dofinansował realizację pierwszego etapu projektu. Jest więc nadzieja, że w niedługim czasie podróż ku Litwie dawnym gościńcem stanie się prawdziwą atrakcją turystyczną. A litewskie klimaty wcale nie są tak odległe, jak nam się wydaje. Tuż za historyczną granicą na Liwcu jest Sokołów Podlaski, który jak głosi legenda został założony przez litewskich wojów na rubieżach ich księstwa. Faktem jest, że prawa miejskie nadał grodowi nad Cetynią Wielki Książę Litewski Witold, a miasto zamieszkiwali tak Polacy, jak i Rusini. Potomkowie tych ostatnich zostali Unitami i jeszcze na początku XIX wieku stanowili prawie połowę mieszkańców Sokołowa Podlaskiego. Tak jak dawniej, tak i dziś Sokołów Podlaski, w którym zrodziła się idea powołania gościńca litewskiego jako szlaku turystycznego, będzie na tymże szlaku odgrywał znaczącą rolę. Są plany, aby właśnie w Sokołowie Podlaskim powstało Muzeum Wielkiego Gościńca Litewskiego, które za pomocą nowoczesnych technik multimedialnych pozwoli turystom przenieść się w czasie do XVIII wieku i odbyć podróż po trakcie w czasach jego największego rozkwitu.

Każda miejscowość na Wielkim Gościńcu Litewskim moze wyeksponować swoje walory i atrakcje turystyczne w sposób przez siebie przemyślany i zrealizowany. Nie ulega jednak wątpliwości, że wspólne działanie przy wytyczaniu i promowaniu nowego szlaku zwiększyło potencjał turystyczny każdego miasta i miasteczka na nim położonego i pozwoliło na wykreowanie wartościowego i ciekawego produktu turystycznego.

Na chwilę obecną współautorami sukcesu Wielkiego Gościńca Litewskiego jest aż 48 podmiotów i osób fizycznych:
- Matysiak Krystyna
- Wierzchowska Wanda
- Kuligowska-Roman Barbara
- Giers Jadwiga
- Karczewski Adam
- Rybarczyk Aneta
- Reczko Mirosław
- Romaniuk Zbigniew
- Anusiewicz Andrzej
- Trębicka Anna
- Bogucka Krystyna
- Bocian Jan Zbigniew
- Postek Roman
- Grodzka-Wojdyna Danuta
- Sosnowska Marta
- Iwaniuk Leszek
- Celej Leszek
- Karakula Bogusław
- Koc Maria
- Cieciera Stanisław
- Sokołowski Ośrodek Kultury
- Muzeum Zbrojownia na Zamku w Liwie
- Muzeum Ziemi Mińskiej
- Zarząd Oddziału PTTK w Węgrowie
- Lokalna Grupa Działania „Tygiel Doliny Bugu”
- Lokalna Grupa Działania Ziemi Mińskiej
- Powiat Sokołowski
- Miasto Sokołów Podlaski
- Miasto Węgrów
- Gmina Dębe Wielkie
- Gościniec Goździejewski – informacja turystyczna, Zagroda Mazowiecka
- Dwór Podlaski
- Gmina Liw
- LGD Szlak Tatarski
- Miasto Sulejówek
- Beata Izdebska
- Powiat Węgrowski
- Gmina Sabnie
- Lokalna Grupa Działania Ziemi Siedleckiej
- Barbara Tekieli
- Zdzisław Dołęga
- Małgorzata Krystyna Buttitta
- Zagroda Edukacyjna, Gospodarstwo Agroturystyczne Ewa Mitowska
- LGD „Równiny Wołomińskiej”
- Wiesława Marcjaniuk
- Gospodarstwo ekologiczne Elżbieta Pietrzykowska
- Gospodarstwo agroturystyczne Latosowo
- Powiat Miński