NASI CZŁONKOWIE - ŻYRARDÓW, POLSKA STOLICA LNU

Zyrardow1Żyrardów, to miasto słynące z lniarskich tradycji i unikalnej osady fabrycznej, będącej przykładem idealnego miasteczka przemysłowego z przełomu XIX i XX wieku. O wyjątkowości Żyrardowa stanowi industrialny klimat, tworzony przez bogactwo XIX-wiecznych zabytków przemysłu wybudowanych z charakterystycznej czerwonej cegły oraz obfita zieleń wypełniająca regularne kwartały dawnych domów robotniczych. Słynny żyrardowski len i oryginalne piękno pofabrycznej architektury przyciągają do Żyrardowa miłośników zabytków techniki i naturalnych tekstyliów z całego świata.


Na początku była fabryka
Na początku była Fabryka Wyrobów Lnianych, powstała w 1829 roku, słynąca na całym świecie z wykwintnych wyrobów z lnu, w które zaopatrywał się nawet car Rosji. To tutaj zastosowano przełomowy wynalazek francuskiego konstruktora Filipa de Girarda - mechaniczną przędzarkę lnu, która zrewolucjonizowała proces produkcji lnu na ziemiach polskich. Na przełomie wieku XIX i XX fabryka była jednym z największych i najnowocześniejszych zakładów lniarskich ówczesnej Europy. Przez prawie170 lat rozsławiała żyrardowskie wyroby z lnu na całym świecie, determinowała rozwój miasta i życie jego mieszkańców.

Osada fabryczna zachwyca swym rozmachem
W czasach świetności fabryki, w jej bezpośrednim sąsiedztwie powstała osada fabryczna, która dziś, wraz z przylegającymi do niej terenami dawnej fabryki, stanowi zabytkowe centrum Żyrardowa. Niewiele miast w Europie może pochwalić się osadą fabryczną, będącą przykładem wzorcowego miasta przemysłowego XIX-wieku, zaprojektowaną i wybudowaną z niebywałym jak na ówczesne czasy rozmachem, zgodnie z ideą miasta idealnego. Pomyślano o każdej dziedzinie ludzkiego życia. Znajduje się tu osiedle murowanych z czerwonej cegły domów dla robotników, dzielnica willowa dla kadry kierowniczej i właścicieli fabryki, a także szereg budynków użyteczności publicznej - kościoły, szkoły, przedszkole, szpital, resursa, dom kultury, a także pralnia i łaźnia miejska. Większość z tych obiektów do dziś pełni swe pierwotne funkcje, dzięki czemu osada nie jest jedynie muzealnym skansenem, ale „żyjącym” sercem współczesnego miasta. Jej autentyzm i unikalny układ urbanistyczno – architektoniczny zachwyca turystów odwiedzających Miasto.

 

Dzwony neogotyckiej fary wybijają puls miasta 
W krajobrazie osady górują wyniosłe, strzeliste wieże neogotyckiego kościoła, wybudowanego w latach 1900 - 1903, według projektu architekta Józefa Piusa Dziekońskiego. Świątynia słynie z secesyjnych witraży o oryginalnych kwiecistych motywach. Ciekawostką jest fakt, że witraż po prawej stronie ołtarza głównego przedstawia Maryję z Dzieciątkiem stojącą na polu pełnym kwiatów lnu, a Dzieciątko trzyma w dłoni nie berło, lecz wrzeciono. Znaczący udział w budowie kościoła miał ówczesny fabrykant Karol Dittrich jr, który oprócz funduszy przeznaczył na jego budowę ponad 3 mln cegieł z, będącej jego własnością, cegielni w Radziejowicach.

 

Zielona wyspa z muzyką w tle
Chlubą Żyrardowa jest też XIX-wieczny Park im. Karola Augusta Dittricha, zapro¬jektowany w stylu krajobrazowym przez Karola Sparmanna, znanego ogrodnika Warszawskiego Ogrodu Botanicznego. Ta ,,zielona wyspa” o powierzchni prawie 6 ha, położona jest w samym centrum miasta, w rezydencjonalnej części osady fabrycznej. Park charakteryzuje łagodnie ukształtowana rzeźba terenu z naturalistycznym układem cieków wodnych oraz okazały starodrzew z wieloma pomnikami przy¬rody. W otoczeniu parkowej zieleni znajduje się reprezentacyjna willa jednego z właścicieli fabryki, Karola Dittricha jr., zbudowana w stylu kostiumu francuskiego. Dziś zabytkowy pałacyk jest siedzibą Muzeum Mazowsza Zachodniego. W parkowym amfiteatrze, w sezonie letnim, co niedziela odbywają się koncerty.

 

Nić łącząca przeszłość z teraźniejszością
Do najciekawszych miejsc, pielęgnujących pamięć o lniarskich tradycjach Żyrardowa,  zaliczyć należy Muzeum Lniarstwa im. Filipa de Girarda. Ma ono swą siedzibę w jednej z hal fabrycznych dawnego Bielnika, który stanowił niegdyś część kompleksu produkcyjnego . Muzeum przywołuje pamięć o czasach, kiedy żyrardowska fabryka pracowała pełną parą. Na ekspozycję składa się kilkadziesiąt  zabytkowych maszyn, stanowiących kompletny ciąg technologiczny, prezentujący najważniejsze elementy procesu obróbki surowca włókienniczego i produkcji tkanin. Większość maszyn pochodzi z lat 70. i 80. XX wieku, ale są też wręcz unikatowe eksponaty, pracujące w żyrardowskiej fabryce przez całe ubiegłe stulecie.

Nowe życie dawnej fabryki
Żyrardów ze swoją unikatową architekturą industrialną przeżywa dziś prawdziwy renesans. Współczesny rozwój miasta w dużej mierze opiera się na jego poprzemysłowym dziedzictwie. Moda na adaptację obiektów pofabrycznych na cele usługowo-mieszkaniowe sprawiła, że przesiąknięte historią mury dawnej fabryki otrzymują zupełnie nowe funkcje, odzyskując przy tym, dzięki starannie prowadzonej rewitalizacji, pierwotny, imponujący wygląd. Tradycje lniarskie kontynuują prywatne podmioty, funkcjonujące w obiektach dawnej fabryki.

Pomnik Historii na industrialnym szlaku
Dziedzictwo poprzemysłowe Żyrardowa stanowi koło napędowe rozwoju miasta, ukierunkowanego na turystykę i rekreację. Potwierdzeniem wyjątkowości miasta i jego turystycznych walorów są przyznane nagrody i wyróżnienia. Najbardziej prestiżowym jest tytuł Pomnika Historii nadany w 2012 r. przez Prezydenta RP. Dumą miasta jest również uzyskana w roku 2011 główna nagroda w ogłoszonym przez Komisję Europejską konkursie na Najlepsze Europejskie Destynacje Turystyczne EDEN. Żyrardów został członkiem Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego (ERIH), którego celem jest promocja najważniejszych zabytków przemysłowych naszego kontynentu.

Zatem do zobaczenia w Żyrardowie!

 

Fot. UM Żyrardów